Bu sayfada beslenme ve diyetle ilgili aklınıza takılan soruları yazabilir, yayınlanan soruların cevaplarını okuyabilirsiniz. Sorular isim belirtilmeden yayınlanır. Kişiye özel plan ve görüşme bilgileri için ankara diyetisyen sayfamıza bakabilirsiniz.
Soru nasıl sorulur?
Sorunuzu sayfanın altındaki soru formuna yazmanız yeterlidir. Sorular incelendikten sonra cevabıyla birlikte yayınlanır. Kişi ya da kurum adı içeren yazılar ile bir kişi veya kurum hakkındaki olumlu ya da olumsuz değerlendirmeler yayınlanmaz. Cevaplar genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, teşhis ve tedavinin yerine geçmez.
Soru ve cevaplar
Sorular konularına göre gruplanmıştır: Kilo verme ve kilo kontrolü, Hastalıklarda beslenme, Gebelik, emzirme ve kadın sağlığı, Çocuk, ergen ve öğrenci beslenmesi, Günlük yaşam ve özel durumlar.
Kilo verme ve kilo kontrolü
Kilom normal ama göbeğim var. Sadece göbekten yağ yaktıran bir beslenme şekli var mı?
Tek bir bölgeden yağ yaktıran besin ya da diyet yoktur; vücut yağı genel olarak azalır ve bel çevresi de buna eşlik eder. Şekerli içecekleri ve rafine karbonhidratları azaltmak, yeterli protein ve lif almak, uykuyu düzenlemek ve düzenli hareket etmek zamanla fark yaratır. Gelişmeyi izlerken tartıdan çok bel çevresi ölçümü fikir verir. Ayrıntılı bilgi: göbek bölgesi yağlanmasında beslenme.
Her diyetten sonra verdiğim kiloları birkaç ay içinde fazlasıyla geri alıyorum. Neyi yanlış yapıyorum?
Çoğu zaman sorun diyetin kendisinde değil, bittiği gün eski düzene dönülmesindedir. Çok hızlı ve çok kısıtlı diyetler kas kaybına yol açar; sonrasında aynı miktarda yemek daha kolay kilo aldırır. Haftada yarım ile bir kilo arasında yavaş bir kayıp, yeterli protein, hareket ve hedefe ulaştıktan sonra planlı bir koruma dönemi geri alımı azaltır. Ayrıntılı bilgi: verilen kiloyu korumak ve yo-yo etkisi.
Aralıklı oruç yapmak istiyorum, 16 saat aç kalmak herkes için uygun mu?
Herkes için uygun değildir. Bazı kişilerde öğün sayısını azaltarak toplam enerji alımını düşürmeye yardımcı olur, ancak sonuç yeme saatlerinde ne kadar ve ne yenildiğine bağlıdır. Diyabeti olup ilaç ya da insülin kullananlar, gebeler, emzirenler, ergenler ve yeme bozukluğu öyküsü olanlar hekime danışmadan uygulamamalıdır. Ayrıntılı bilgi: aralıklı oruç 16:8 hakkında bilinmesi gerekenler.
Arkadaşım ketojenik diyetle hızlı kilo verdi. Ben de uygulasam zararı olur mu?
Ketojenik diyette karbonhidrat çok düşürüldüğü için ilk haftalarda hızlı kayıp görülür; bunun bir kısmı sudur. Uzun süre sürdürmek zordur ve lif ile bazı vitamin ve mineraller yetersiz kalabilir. Böbrek ya da karaciğer hastalığı olanlar, diyabet ilacı kullananlar ve gebeler için uygun olmayabilir; başlamadan önce hekim ve diyetisyenle değerlendirilmesi gerekir. Ayrıntılı bilgi: ketojenik diyet nedir.
İnternetten bulduğum hazır diyet listesini uygulasam olur mu?
Hazır listeler yaşınıza, kilonuza, sağlık durumunuza, kullandığınız ilaçlara ve günlük düzeninize göre hazırlanmadığı için çoğu zaman ya yetersiz kalır ya da sürdürülemez. Kişiye özel planda ölçümler, tahliller, sevdiğiniz yiyecekler ve çalışma saatleriniz dikkate alınır. Kronik bir hastalığınız varsa hazır liste uygulamak sakıncalı olabilir. Ayrıntılı bilgi: beslenme planı nasıl hazırlanır.
Ara öğün yapmazsam metabolizmam yavaşlar mı? Günde kaç öğün yemeliyim?
Ara öğün yapmamak tek başına metabolizmayı yavaşlatmaz; belirleyici olan gün içindeki toplam miktar ve içeriktir. Ana öğünlerin arası çok açılıyorsa ya da bir sonraki öğüne çok aç oturuyorsanız planlı bir ara öğün işe yarar. Meyve ile yoğurt, bir avuç kuruyemiş ya da ayran ile tam tahıllı bir dilim ekmek uygun seçeneklerdir. Ayrıntılı bilgi: ara öğün planlama.
Kendi başıma 5 kilo verdim ama devamı gelmiyor. Diyetisyen takibi ne fark yaratır?
Kilo azaldıkça vücudun enerji ihtiyacı da azalır, bu yüzden başlangıçtaki düzen bir süre sonra yetmeyebilir. Takipte ölçümler düzenli izlenir, plan gidişata göre güncellenir ve yalnızca tartıya değil bel çevresi ile yağ ve kas oranına da bakılır. Düzenli kontrol, motivasyonun düştüğü dönemlerde süreci ayakta tutar. Ayrıntılı bilgi: kilo yönetiminde diyetisyen takibi.
Akdeniz diyeti kilo verdirir mi, yoksa sadece kalp için mi öneriliyor?
Akdeniz tipi beslenme bir zayıflama listesi değil, bir beslenme düzenidir: sebze, meyve, kuru baklagil, tam tahıl, balık ve zeytinyağı ağırlıklıdır. Kalp ve damar sağlığı açısından en çok araştırılmış modellerden biridir. Porsiyonlar ihtiyaca göre ayarlandığında kilo kontrolüne de yardımcı olur; zeytinyağı ve kuruyemişin enerjisi yüksek olduğu için miktarı önemlidir. Ayrıntılı bilgi: Akdeniz diyeti nedir, nasıl uygulanır.
Çok zayıfım, ne yesem kilo alamıyorum. Sağlıklı şekilde nasıl kilo alabilirim?
Kilo almak için abur cubura yönelmek yerine enerjisi yüksek ama besleyici yiyecekler seçilir: kuruyemiş, zeytinyağı, tam yağlı süt ürünleri, yumurta, kuru baklagil ve tahıllar. Üç ana öğüne iki üç ara öğün eklemek ve kas kazanımı için direnç egzersizi yapmak süreci destekler. İstemeden kilo kaybediyorsanız ya da iştahsızlık varsa önce altta yatan neden için hekime görünmek gerekir. Ayrıntılı bilgi: sağlıklı kilo almak için beslenme.
Hastalıklarda beslenme
Tahlilde insülin direnci çıktı. Meyveyi tamamen kesmem gerekir mi?
Hayır, meyveyi tamamen kesmek gerekmez. Önemli olan porsiyon ve nasıl tüketildiğidir: meyve suyu yerine meyvenin kendisini, tek seferde bir porsiyon ve mümkünse yoğurt ya da kuruyemiş gibi bir protein kaynağıyla birlikte yemek kan şekerinin daha dengeli yükselmesini sağlar. Şekerli içecekleri ve beyaz unlu ürünleri azaltmak ile düzenli hareket tabloyu belirgin biçimde iyileştirir. Ayrıntılı bilgi: insülin direncinde beslenme.
Tip 2 diyabetim var. Ekmek ve pilavı hayatımdan tamamen çıkarmalı mıyım?
Tamamen çıkarmak gerekmez; karbonhidratın miktarı, türü ve öğünlere dağılımı önemlidir. Tam tahıllı ekmek, bulgur ve kuru baklagiller beyaz ekmek ve pirince göre kan şekerini daha yavaş yükseltir. Karbonhidratı sebze ve protein ile birlikte tüketmek de yardımcı olur. İlaç ya da insülin kullanıyorsanız öğün düzeninizin tedavinize göre hekim ve diyetisyenle birlikte planlanması gerekir. Ayrıntılı bilgi: tip 2 diyabette beslenme.
Hashimoto hastasıyım. Glüteni kesersem tiroidim düzelir mi?
Çölyak hastalığı ya da kanıtlanmış bir glüten duyarlılığı yoksa glüteni kesmenin Hashimoto hastalığını düzelttiğini gösteren yeterli kanıt yoktur. Yeterli iyot, selenyum, demir ve D vitamini alımı ile dengeli bir beslenme düzeni daha önemlidir. Tiroid ilacı aç karnına, kahvaltıdan ve demir ya da kalsiyum içeren ürünlerden ayrı bir saatte, hekimin önerdiği şekilde alınmalıdır. Ayrıntılı bilgi: Hashimoto ve tiroid hastalarında beslenme.
Kolesterolüm sınırda çıktı. Yumurtayı bırakmalı mıyım?
Sağlıklı kişilerin çoğunda yumurta kan kolesterolünü sanıldığı kadar yükseltmez; asıl etkili olan doymuş ve trans yağlardır. İşlenmiş et ürünleri, kızartmalar, hamur işleri ve margarin içeren paketli ürünleri azaltmak daha çok fark yaratır. Yulaf, kuru baklagil, sebze, meyve, balık ve zeytinyağı ağırlıklı bir düzen önerilir. Yumurta sayısı konusunda kişisel değerlerinize göre hekiminizin önerisi esas alınmalıdır. Ayrıntılı bilgi: kolesterol düşürmek için beslenme.
Tansiyon hastasıyım, yemeklere hiç tuz atmıyorum ama tansiyonum yine yüksek. Neden?
Günlük tuzun büyük bölümü tuzluktan değil hazır gıdalardan gelir: ekmek, peynir, zeytin, turşu, şarküteri, hazır çorba ve soslar, cips ve kraker. Etiketlerde sodyum miktarına bakmak ve bu ürünleri azaltmak gerekir. Sebze, meyve ve kuru baklagil gibi potasyumdan zengin besinler, kilo kontrolü ve hareket de tansiyonu olumlu etkiler. İlaçlar hekime danışmadan bırakılmamalıdır. Ayrıntılı bilgi: tuz ve hipertansiyon.
Ultrasonda karaciğerimde yağlanma çıktı, alkol de kullanmıyorum. Beslenmeyle düzelir mi?
Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması çoğunlukla fazla kilo, bel çevresi yağlanması ve insülin direnciyle ilişkilidir ve erken evrede yaşam tarzı değişikliğiyle gerileyebilir. Vücut ağırlığının yavaş ve kalıcı biçimde azaltılması, şekerli içeceklerin kesilmesi, beyaz unlu besinlerin azaltılması ve düzenli hareket temel adımlardır. Takip hekim kontrolünde yapılmalıdır. Ayrıntılı bilgi: karaciğer yağlanmasında beslenme.
Ürik asidim yüksek çıktı ve gut atağı geçirdim. Eti tamamen bırakmalı mıyım?
Tamamen bırakmak gerekmez ama miktar ve tür önemlidir. Sakatat, fazla kırmızı et, bazı deniz ürünleri, alkol ve şekerli içecekler ürik asidi yükseltir. Bol su içmek, az yağlı süt ve yoğurt, sebze ve tam tahıl ağırlıklı beslenmek ve fazla kiloyu yavaş vermek yardımcı olur. Çok hızlı kilo kaybı ve uzun süreli açlık atağı tetikleyebilir. Ayrıntılı bilgi: gut ve ürik asit yüksekliğinde beslenme.
Geceleri reflüm artıyor. Hangi yiyeceklerden uzak durmalıyım?
Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir; en sık bildirilenler yağlı ve kızarmış yiyecekler, çikolata, nane, kahve, gazlı içecekler, domates ve baharatlı yemeklerdir. Akşam yemeğini yatmadan en az iki üç saat önce bitirmek, porsiyonu küçültmek, yemekten hemen sonra uzanmamak ve yatağın başını biraz yükseltmek çoğu kişide şikâyeti azaltır. Fazla kilo varsa vermek de etkilidir. Ayrıntılı bilgi: reflü ve hassas bağırsak için beslenme.
Gastritim var, midem sık sık yanıyor. Süt içmek iyi gelir mi?
Süt ilk anda rahatlatıyor gibi hissettirse de sonrasında mide asidini artırabildiği için bir tedavi yöntemi değildir. Uzun süre aç kalmamak, az ve sık yemek, çok acı, çok yağlı ve asitli yiyecekler ile kahve, sigara ve alkolü azaltmak daha etkilidir. Şikâyet sürüyorsa ya da siyah dışkı ve kilo kaybı varsa hekime başvurulmalıdır; nedene göre ilaç tedavisi gerekebilir. Ayrıntılı bilgi: gastrit ve ülserde beslenme.
Diyete başladıktan sonra kabızlık çekmeye başladım. Neden olur, ne yemeliyim?
Yenen miktar ve yağ azaldığında lif ve su da yetersiz kalırsa kabızlık sık görülür. Sebze, meyve, kuru baklagil ve tam tahıllarla lifi kademeli olarak artırmak, yeterli su içmek ve hareket etmek çoğu zaman yeterlidir. Yoğurt ve kefir gibi fermente besinler de destek olabilir. Lifi bir anda artırmak gaz ve şişkinlik yapabilir. İki haftayı aşan ya da kanama ve şiddetli ağrıyla birlikte görülen kabızlıkta hekime başvurmak gerekir. Ayrıntılı bilgi: kabızlıkta beslenme ve bağırsak sağlığı.
Antibiyotik kullandıktan sonra bağırsaklarım bozuldu. Probiyotik takviyesi almalı mıyım?
Önce besinlerle desteklemek mümkündür: yoğurt, kefir ve ev turşusu gibi fermente besinler yararlı bakteri içerir; soğan, sarımsak, pırasa, muz, yulaf ve kuru baklagiller ise bu bakterileri besleyen lifi sağlar. Takviyeler herkes için gerekli değildir ve hangi ürünün hangi durumda işe yaradığı değişir; bağışıklığı baskılanmış kişiler hekime danışmadan kullanmamalıdır. Ayrıntılı bilgi: probiyotik ve prebiyotik arasındaki fark.
Kızıma çölyak tanısı kondu. Arada bir az miktarda glüten yese zararı olur mu?
Çölyak hastalığında az miktarda glüten bile, şikâyet yaratmasa dahi bağırsakta hasara yol açar; bu nedenle diyet ömür boyu ve eksiksiz uygulanır. Buğday, arpa ve çavdar içeren ürünlerin yanında bulaşmaya da dikkat etmek gerekir: ortak kesme tahtası, kızartma yağı ve ekmek kırıntısı gibi. Etiket okumak ve glütensiz ibaresini aramak alışkanlık haline getirilmelidir. Ayrıntılı bilgi: çölyak hastalığında glütensiz beslenme.
Süt içince karnım şişiyor ve gaz oluyor. Süt ürünlerini tamamen kesmeli miyim?
Bu şikâyet laktoz intoleransını düşündürür, ancak tanıyı hekim koymalıdır. Çoğu kişi yoğurt, kefir ve olgun peynirleri sütten daha iyi tolere eder, çünkü laktoz içerikleri daha düşüktür. Laktozsuz süt de bir seçenektir. Süt ürünlerini tamamen kesmek kalsiyum alımını düşürebileceği için, kesilecekse kalsiyumun başka kaynaklardan karşılanması planlanmalıdır. Ayrıntılı bilgi: laktoz ve gıda intoleransında beslenme.
Sabahları yüzüm ve ellerim şiş uyanıyorum. Ödem için daha az su mu içmeliyim?
Suyu azaltmak ödemi çözmez; çoğu durumda yeterli sıvı almak gerekir. İlk bakılacak yer tuz ve gizli sodyum kaynaklarıdır: paketli gıdalar, turşu, şarküteri ürünleri ve hazır soslar. Ödem söktürdüğü söylenen çay ve kürler kalıcı bir çözüm değildir. Şişlik sürekliyse, tek taraflıysa ya da nefes darlığı eşlik ediyorsa önce hekime başvurulmalıdır, çünkü kalp, böbrek ve tiroid gibi nedenlerin araştırılması gerekir. Ayrıntılı bilgi: ödem ve su tutulmasında beslenme.
Babamın böbrek değerleri yükselmiş. Protein ve tuzu tamamen kesmeli miyiz?
Böbrek hastalığında beslenme, hastalığın evresine ve kan değerlerine göre kişiye özel ayarlanır; kendi başınıza proteini ya da başka bir besini tamamen kesmek zararlı olabilir. Tuzun azaltılması hemen her evrede önerilir. Protein, potasyum, fosfor ve sıvı miktarı ise tahlillere göre belirlenir. Bu nedenle planın nefroloji hekimi ve diyetisyenle birlikte yapılması gerekir. Ayrıntılı bilgi: böbrek hastaları için diyet ve beslenme.
Ailemde kalp hastalığı var. Korunmak için beslenmemde neleri değiştirmeliyim?
Aile öyküsü değiştirilemez ama beslenme ve yaşam tarzı riski belirgin biçimde etkiler. Sebze, meyve, kuru baklagil, tam tahıl, haftada iki kez balık ve zeytinyağı ağırlıklı bir düzen önerilir. İşlenmiş et, trans yağ içeren paketli ürünler, fazla tuz ve şekerli içecekler azaltılmalıdır. Sigara kullanmamak, düzenli hareket ve tansiyon, kolesterol ile kan şekeri kontrollerini aksatmamak da aynı derecede önemlidir. Ayrıntılı bilgi: kalp sağlığı için beslenme önerileri.
Tahlilimde demirim düşük çıktı. Demir ilacı kullanırken beslenmemde nelere dikkat etmeliyim?
Kırmızı et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagil ve yeşil yapraklı sebzeler başlıca demir kaynaklarıdır. Demirli besinleri limon, biber, portakal gibi C vitamini içeren besinlerle birlikte tüketmek emilimi artırır. Çay, kahve ve süt ürünlerini demirli öğünden ve ilaçtan uzak bir saate almak gerekir. İlacın dozu ve kullanım süresi hekimin önerdiği şekilde sürdürülmelidir. Ayrıntılı bilgi: demir eksikliği ve kansızlıkta beslenme.
Sürekli yorgunum, B12 ve D vitaminim düşük çıktı. Beslenmeyle yükseltebilir miyim?
B12 yalnızca hayvansal besinlerde bulunur: et, balık, yumurta, süt ve süt ürünleri. D vitamininin ana kaynağı ise güneş ışığıdır; besinlerle alınan miktar sınırlıdır. Bu nedenle belirgin eksiklikte beslenme tek başına çoğu zaman yeterli olmaz ve takviye gerekir. Takviyenin dozu ve süresi tahlil sonucuna göre hekim tarafından belirlenmelidir. Ayrıntılı bilgi: B12 ve D vitamini eksikliğinde beslenme.
Annemde kemik erimesi var. Bende de olmaması için nasıl beslenmeliyim?
Kemik sağlığı için yeterli kalsiyum, D vitamini ve protein alımı ile düzenli hareket temel unsurlardır. Süt, yoğurt, peynir, koyu yeşil yapraklı sebzeler, susam ve badem kalsiyum kaynağıdır. Yürüyüş ve direnç egzersizleri kemiği güçlendirir. Fazla tuz, aşırı kafein, sigara ve çok düşük kalorili diyetler kemik kaybını artırabilir. Aile öyküsü olanların kemik ölçümü zamanını hekimiyle konuşması yerinde olur. Ayrıntılı bilgi: kemik sağlığı, kalsiyum ve D vitamini.
Migrenim var, bazı yiyeceklerden sonra ağrım başlıyor gibi. Beslenme migreni tetikler mi?
Bazı kişilerde tetikleyebilir, ancak tetikleyiciler kişiden kişiye çok değişir. Öğün atlamak, uzun süre aç kalmak, az su içmek ve kafeini aniden kesmek ya da fazla almak sık bildirilen nedenlerdir. Bazı kişiler olgun peynir, işlenmiş et, çikolata ve alkolden etkilenir. Birkaç hafta boyunca yeme ve ağrı günlüğü tutmak, size özgü tetikleyiciyi bulmanın en güvenilir yoludur. Ayrıntılı bilgi: migren ve beslenme.
Gebelik, emzirme ve kadın sağlığı
Hamileyim, iki kişilik yemem gerektiği söyleniyor. Bu doğru mu?
Hayır, gebelikte iki kişilik yemek gerekmez. İlk üç ayda ek enerji ihtiyacı yok denecek kadar azdır; sonraki aylarda günlük ihtiyaç yaklaşık bir iki ara öğün kadar artar. Miktardan çok kalite önemlidir: folat, demir, kalsiyum, iyot ve protein ihtiyacı yükselir. Çiğ ya da az pişmiş et, balık ve yumurta ile pastörize edilmemiş süt ürünlerinden kaçınılmalıdır. Ayrıntılı bilgi: gebelikte beslenme.
Şeker yüklemesinde gebelik şekeri çıktı. Meyve ve ekmeği tamamen kesmeli miyim?
Tamamen kesmek doğru değildir; bebeğin gelişimi için karbonhidrat gereklidir. Amaç karbonhidratı gün içine dengeli dağıtmak, tam tahıllı ve lifli olanları seçmek ve her öğünde protein ile birlikte tüketmektir. Meyve tek porsiyon halinde ve tercihen ara öğünde yenir; meyve suyu ve şekerli içecekler çıkarılır. Kan şekeri ölçümleri ve öğün planı kadın doğum hekimi ile diyetisyenin takibinde yürütülmelidir. Ayrıntılı bilgi: gebelik şekerinde beslenme.
Emzirirken sütüm azalmasın diye ne yemeliyim? Sütü artıran bir yiyecek var mı?
Süt miktarını en çok belirleyen etken bebeğin sık ve etkili emmesidir; tek bir yiyeceğin sütü belirgin biçimde artırdığı gösterilmemiştir. Yeterli sıvı almak, öğün atlamamak ve dengeli beslenmek önemlidir. Emzirme döneminde enerji, protein, kalsiyum ve iyot ihtiyacı artar; çok düşük kalorili diyetler bu dönemde önerilmez. Bebeğin kilo alımı yetersizse çocuk hekimine başvurulmalıdır. Ayrıntılı bilgi: emzirme döneminde beslenme.
Polikistik over tanım var ve kilo vermekte çok zorlanıyorum. Nasıl beslenmeliyim?
Polikistik over sendromunda insülin direnci sık görülür ve kilo vermeyi zorlaştırabilir. Şekerli içecekleri ve beyaz unlu ürünleri azaltmak, tam tahıl ve kuru baklagil gibi lifli karbonhidratları seçmek, her öğüne protein eklemek ve düzenli hareket etmek temel yaklaşımdır. Vücut ağırlığında yüzde beş on kadar bir azalma bile adet düzeni ve hormon dengesi üzerinde olumlu etki gösterebilir. Ayrıntılı bilgi: polikistik over sendromunda beslenme.
46 yaşındayım, menopoza girdikten sonra aynı şekilde yememe rağmen kilo almaya başladım. Bu normal mi, ne yapabilirim?
Bu dönemde sık görülen bir durumdur. Östrojenin azalması ve yaşla birlikte kas kütlesinin düşmesi enerji harcamasını azaltır, yağlanma da daha çok bel çevresinde toplanır. Çok düşük kalorili diyetler yerine yeterli protein, lifli besinler, kalsiyum kaynakları ve düzenli hareket, özellikle kas kütlesini koruyan egzersizler daha kalıcı sonuç verir. Ayrıntılı bilgi: menopozda kilo verme ve beslenme.
Çocuk, ergen ve öğrenci beslenmesi
Bebeğim 5 aylık oldu. Ek gıdaya ne zaman ve neyle başlamalıyım?
Genel öneri ilk altı ay yalnızca anne sütü verilmesi ve altıncı ay civarında ek gıdaya başlanmasıdır; zamanlamayı bebeğin gelişimine göre çocuk hekimi belirler. Yeni besinler tek tek ve birkaç gün arayla denenir. Bir yaşına kadar bal, tuz ve şeker verilmez; inek sütü içecek olarak önerilmez. Bütün kuruyemiş ve bütün üzüm gibi boğulma riski taşıyan yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Ayrıntılı bilgi: bebeklerde ek gıdaya geçiş rehberi.
5 yaşındaki oğlum sebze yemiyor, sadece makarna ve köfte istiyor. Ne yapmalıyım?
Seçici yeme bu yaşlarda yaygındır ve çoğu zaman geçicidir. Zorlamak, ödül ya da ceza kullanmak genellikle ters etki yapar. Yeni bir besini kabul etmesi için çocuğun onu defalarca görmesi gerekebilir; sofraya küçük miktarlarda koymaya devam etmek, birlikte alışveriş yapıp yemek hazırlamak ve ailece aynı yemeği yemek işe yarar. Büyüme ve gelişmede gerilik varsa çocuk hekimine başvurulmalıdır. Ayrıntılı bilgi: çocuklarda beslenme.
Çocuğum 9 yaşında ve yaşıtlarından kilolu. Diyet yaptırmalı mıyım?
Çocuklara yetişkin diyetleri uygulanmaz; büyüme devam ettiği için hedef çoğu zaman kilo verdirmek değil, boy uzarken kilonun dengelenmesidir. Şekerli içecekleri ve paketli atıştırmalıkları evden uzaklaştırmak, ekran süresini sınırlamak, günlük hareketi artırmak ve değişikliği tüm ailenin birlikte yapması en etkili yoldur. Çocuğu kilosu nedeniyle eleştirmekten kaçınılmalı, değerlendirme çocuk hekimi ve diyetisyenle yapılmalıdır. Ayrıntılı bilgi: çocuklarda obezite ve beslenme.
15 yaşındaki kızım kilo vermek için öğün atlıyor. Bu yaşta diyet yapması doğru mu?
Ergenlik büyüme dönemi olduğu için öğün atlamak ve yetişkinler için hazırlanmış diyetler uygun değildir; bu yaşta demir, kalsiyum ve protein ihtiyacı yüksektir. Hedef hızlı kilo vermek değil, düzenli öğün, dengeli tabak ve hareket alışkanlığı kazanmaktır. Kilo ve görünümle ilgili yoğun kaygı, gizli yeme ya da yemekten kaçınma fark ederseniz durumun hekim ve diyetisyenle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Ayrıntılı bilgi: ergenlikte beslenme ve kilo kontrolü.
Öğrenciyim, yurtta kalıyorum ve bütçem kısıtlı. Ucuza sağlıklı beslenmek mümkün mü?
Mümkündür. Kuru baklagiller, yumurta, yoğurt, bulgur, yulaf ve mevsim sebze meyveleri hem ekonomik hem besleyicidir. Haftalık basit bir plan yapmak, toplu pişirip saklamak ve yanında su taşımak dışarıda yeme harcamasını azaltır. Kahvaltıyı atlamamak ve paketli atıştırmalık yerine meyve ya da kuruyemiş bulundurmak gün içinde enerjiyi daha dengeli tutar. Ayrıntılı bilgi: öğrencilerde ekonomik beslenme.
Günlük yaşam ve özel durumlar
Masa başı çalışıyorum, öğlen dışarıdan yiyorum ve akşama kadar atıştırıyorum. Nereden başlamalıyım?
Küçük ve uygulanabilir adımlarla başlamak en doğrusudur. Öğle yemeğinde tabağın yarısını sebze ya da salata, kalanını protein ve az miktarda tahıl oluşturabilir. Şekerli içecek yerine su tercih etmek, çekmecede meyve, yoğurt ya da kuruyemiş gibi planlı bir ara öğün bulundurmak rastgele atıştırmayı azaltır. Saat başı birkaç dakikalık yürüyüş de gün sonunda fark yaratır. Ayrıntılı bilgi: ofis çalışanları için beslenme.
Gün içinde düzgün besleniyorum ama akşam stresli olduğumda kendimi abur cubur yerken buluyorum. Bunu nasıl durdurabilirim?
Anlattığınız durum duygusal yemeye benziyor. Fiziksel açlık yavaş gelir ve herhangi bir yemekle geçer; duygusal açlık ise aniden gelir ve belirli bir yiyeceği ister. İlk adım tetikleyiciyi fark etmektir: stres, yorgunluk ya da can sıkıntısı. Gün içinde öğün atlamamak ve o an için yemek dışında kısa bir alternatif bulmak, örneğin kısa bir yürüyüş ya da biriyle konuşmak işe yarar. Çok katı yasaklar atakları artırabilir. Ataklar sık ve kontrol dışı hale geldiyse bir uzmandan destek almak gerekir. Ayrıntılı bilgi: duygusal yeme ile başa çıkma yolları.
Vardiyalı çalıştığım için günde 5 saat uyuyabiliyorum. Uykusuzluk kilo vermemi engeller mi?
Engellemez ama zorlaştırabilir. Az uyku açlık ve tokluk sinyallerini etkiler; ertesi gün iştah, özellikle tatlı ve yağlı yiyecek isteği artar, hareket etme isteği azalır. Öğünleri uyanık kaldığınız saatlere göre planlamak, yatmadan hemen önce ağır yemekten ve geç saatte kafeinden kaçınmak yardımcı olur. Ayrıntılı bilgi: uyku düzeni ve beslenme.
Gece vardiyasında çalışıyorum. Gece boyunca ne yemeliyim, eve gelince yemek yiyip mi yatmalıyım?
Vardiyaya başlamadan önce dengeli bir ana öğün yemek, gece boyunca ise hafif ve planlı ara öğünler tercih etmek önerilir: yoğurt, meyve, kuruyemiş ya da tam tahıllı sandviç gibi. Gece yarısından sonra ağır ve yağlı yemekler sindirimi zorlar. Vardiyanın son saatlerinde kafeini kesmek uykuya geçişi kolaylaştırır. Eve dönünce çok aç yatmamak için hafif bir şeyler yenebilir; ağır bir öğün uykuyu bozabilir. Ayrıntılı bilgi: gece vardiyasında öğün planlama.
Haftada 4 gün spor salonuna gidiyorum. Kas yapmak için protein tozu şart mı?
Şart değildir. Protein ihtiyacının büyük bölümü et, tavuk, balık, yumurta, süt ürünleri ve kuru baklagillerle karşılanabilir; önemli olan günlük toplam miktar ve bunun öğünlere dağıtılmasıdır. Protein tozu, ihtiyacını besinlerle karşılamakta zorlananlar için pratik bir seçenektir, mucize bir ürün değildir. Böbrek hastalığı olanlar protein miktarını hekime danışmadan artırmamalıdır. Ayrıntılı bilgi: sporcu beslenmesi.
Vegan beslenmeye geçtim. Hangi vitamin ve minerallerde eksiklik yaşayabilirim?
En önemli başlık B12 vitaminidir; bitkisel besinlerde bulunmadığı için takviye ya da zenginleştirilmiş ürün gerekir. Demir, çinko, kalsiyum, iyot, omega-3 ve D vitamini de dikkat edilmesi gereken konulardır. Kuru baklagiller, tofu, kuruyemiş, tohumlar ve tam tahıllar proteinin ana kaynaklarıdır. Düzenli tahlil kontrolü ve iyi planlanmış bir düzenle vegan beslenme yeterli hale getirilebilir. Ayrıntılı bilgi: vegan ve vejetaryen beslenme.
Ramazanda kilo alıyorum. İftar ve sahurda nasıl beslenmeliyim?
İftarı su ve çorba gibi hafif bir başlangıçla açıp ana yemeğe kısa bir ara vererek geçmek aşırı yemeyi önler. Tabakta sebze, protein ve tam tahıl bulunmalı; şerbetli tatlılar haftada bir iki kezle sınırlanmalıdır. Sahuru atlamamak ve yumurta, peynir, yoğurt, tam tahıllı ekmek gibi tok tutan besinler seçmek gerekir. İftar ile sahur arasında yeterli su içilmelidir. Kronik hastalığı olanlar oruç için hekimine danışmalıdır. Ayrıntılı bilgi: Ramazanda sağlıklı beslenme.
Annem 78 yaşında, iştahı azaldı ve kilo kaybediyor. Nasıl beslemeliyiz?
İleri yaşta istemsiz kilo kaybı önemsenmesi gereken bir durumdur ve önce nedeni için hekime başvurulmalıdır. Beslenmede az ve sık öğün, her öğünde yumurta, yoğurt, peynir, et ya da baklagil gibi bir protein kaynağı ve zeytinyağı, tahin, kuruyemiş ezmesi gibi enerjiyi artıran küçük eklemeler işe yarar. Çiğneme ya da yutma güçlüğü varsa yemeklerin kıvamı buna göre ayarlanır. Susama hissi azaldığı için sıvı alımı da takip edilmelidir. Ayrıntılı bilgi: yaşlılarda sağlıklı beslenme.
Kışın sürekli hasta oluyorum. Bağışıklığımı güçlendirecek besinler var mı?
Bağışıklığı tek başına güçlendiren mucize bir besin ya da takviye yoktur; sistem yeterli ve dengeli beslenmeyle iyi çalışır. Renkli sebze ve meyveler, yeterli protein, yoğurt ve kefir gibi fermente besinler, kuruyemiş ve balık düzenli tüketilmelidir. Yeterli uyku, hareket ve stres yönetimi de aynı derecede önemlidir. Eksikliği olan vitaminler tahlil sonucuna göre hekim önerisiyle tamamlanır. Ayrıntılı bilgi: bağışıklığı destekleyen beslenme.
Yüzümde sivilceler artıyor. Çikolata ve yağlı yiyecekler sivilce yapar mı?
Sivilcede asıl belirleyici hormonlar ve genetik yapıdır; beslenmenin etkisi kişiden kişiye değişir. Araştırmalar şekerli ve beyaz unlu besinlerden zengin, kan şekerini hızlı yükselten bir beslenmenin bazı kişilerde sivilceyi artırabileceğini gösteriyor; bazı kişilerde süt tüketimiyle de ilişki bildirilmiştir. Çikolatanın etkisi büyük ölçüde içerdiği şekerle ilgilidir. Şiddetli sivilcede cilt hekimine başvurulmalıdır. Ayrıntılı bilgi: cilt sağlığı ve sivilce için beslenme.
Yemeklerde zeytinyağı mı ayçiçek yağı mı kullanmalıyım? Zeytinyağıyla kızartma yapılır mı?
Günlük kullanımda zeytinyağı, tekli doymamış yağ asitleri ve içerdiği antioksidanlar nedeniyle iyi bir tercihtir. Salata ve zeytinyağlılarda sızma, pişirmede sızma ya da riviera kullanılabilir; ev koşullarındaki normal pişirme sıcaklıklarına dayanıklıdır. Hangi yağ kullanılırsa kullanılsın kızartma sık tüketilmemeli ve yağ tekrar tekrar kullanılmamalıdır. Bütün yağların enerjisi yüksek olduğu için miktar ölçülü olmalıdır. Ayrıntılı bilgi: zeytinyağı ve diğer bitkisel yağlar.
Randevu, ücret ve görüşme düzeniyle ilgili genel bilgiler sık sorulan sorular sayfasında yer alır. Yüz yüze ve online görüşme için diyetisyen ankara sayfamızdaki iletişim seçeneklerini kullanabilirsiniz.