Demir eksikliği, dünyada ve ülkemizde en sık görülen beslenme sorunlarından biridir. Vücutta yeterli demir bulunmadığında kırmızı kan hücrelerinin oksijen taşıma kapasitesi azalır ve demir eksikliği anemisi, halk arasındaki adıyla kansızlık gelişebilir. Halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi, saç dökülmesi ve tırnaklarda kırılma bu durumun sık görülen belirtileridir. Tanı kan tahlilleriyle konur; tedavi planını hekim belirler. Beslenme ise hem tedaviyi destekler hem de eksikliğin yeniden ortaya çıkmasını önlemeye yardımcı olur.
Demir hangi besinlerde bulunur?
Demir, besinlerde iki farklı formda bulunur. Hayvansal kaynaklardaki hem demir vücut tarafından daha kolay emilir; kırmızı et, tavuk, balık ve yumurta bu gruptadır. Bitkisel kaynaklardaki hem olmayan demir ise kuru baklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuru meyveler ve tam tahıllarda bulunur. Dengeli bir beslenme planında her iki gruptan da yararlanılır.
Demir emilimini artıran ve azaltan alışkanlıklar
C vitamini, bitkisel demirin emilimini belirgin şekilde artırır. Mercimek yemeğinin yanında salata, ıspanağın üzerine limon sıkmak ya da öğünün yanında bir porsiyon meyve tüketmek basit ama etkili yöntemlerdir. Buna karşılık çay ve kahve, yemekle birlikte içildiğinde demir emilimini azaltabilir. Bu içeceklerin yemekten en az bir saat sonra tüketilmesi önerilir. Süt ürünlerindeki kalsiyum da demir emilimini etkileyebileceği için, demirden zengin öğünlerle aynı anda yoğun tüketilmemesi tavsiye edilir.
Kimler daha fazla risk altında?
Doğurganlık çağındaki kadınlar, gebeler, emziren anneler, hızlı büyüme dönemindeki çocuklar ve ergenler demir eksikliği açısından daha fazla risk taşır. Gebelik dönemindeki ihtiyaçlar için gebelikte beslenme sayfamıza bakabilirsiniz. Vejetaryen beslenenlerde de demir kaynaklarının dikkatle planlanması gerekir.
B12 ve folat ile ilişkisi
Kansızlık her zaman demir eksikliğinden kaynaklanmaz; B12 vitamini ve folat eksiklikleri de benzer belirtilere yol açabilir. Bu nedenle tahlil sonuçları birlikte değerlendirilir. B12 eksikliği hakkında bilgi almak için B12 ve D vitamini eksikliğinde beslenme rehberimize göz atabilirsiniz.
Beslenme planında dikkat edilecekler
Demir eksikliğinde beslenme planı, kişinin yeme alışkanlıkları ve sağlık durumuna göre hazırlanır. Haftalık menüde kırmızı et, balık, baklagil ve yeşil yapraklı sebzelerin dengeli dağılımı, demirden zengin öğünlerin C vitamini kaynaklarıyla desteklenmesi ve çay-kahve saatlerinin düzenlenmesi temel adımlardır. Ankara’da diyetisyen desteği almak isteyenler için tüm rehberlerimiz ana sayfamızda yer alır.
Diyetisyen desteği ve iletişim
Randevu ve bilgi için 0530 349 41 72 numaralı telefonu arayabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz. Ofis adresi Cinnah Caddesi 29/A/3, Çankaya / Ankara’dır; görüşmeler online olarak da yapılabilir. Ayrıntılar için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize, kişiye özel beslenme planı için diyetisyeninize danışın.