Çölyak hastalığı, buğday, arpa ve çavdarda bulunan gluten adlı proteine karşı ince bağırsakta gelişen bağışıklık kaynaklı bir hastalıktır. Gluten tüketildiğinde bağırsak yüzeyi zarar görür ve besinlerin emilimi bozulur. İshal, şişkinlik, kilo kaybı, yorgunluk ve demir eksikliği sık görülen bulgulardır; bazı kişilerde ise belirtiler oldukça sessiz seyreder. Tanı, hekim tarafından yapılan testlerle konur. Bugün için çölyağın temel tedavisi, ömür boyu sürdürülen glutensiz beslenmedir.
Hangi besinlerde gluten bulunur?
Buğday unuyla yapılan ekmek, makarna, börek, kek ve bisküviler glutenin en bilinen kaynaklarıdır. Bulgur, irmik, arpa şehriyesi ve çavdar ekmeği de gluten içerir. Yulaf doğal olarak glutensiz olsa da üretim sırasında buğdayla temas edebileceği için yalnızca glutensiz olarak etiketlenmiş ürünler tercih edilmelidir.
Gizli gluten kaynaklarına dikkat
Gluten, ilk bakışta beklenmeyen ürünlerde de bulunabilir. Bazı hazır çorbalar, soslar, salça karışımları, şarküteri ürünleri, baharat karışımları ve şekerlemeler gluten içerebilir. Bu nedenle ürün etiketlerini okumak ve “glutensiz” ibaresine dikkat etmek, çölyaklı bireyler için günlük bir alışkanlık haline gelmelidir. Evde aynı tezgâhta, aynı kesme tahtasıyla ya da aynı tost makinesiyle hazırlanan yiyecekler de çapraz bulaşma riski taşır.
Glutensiz ama dengeli bir menü
Glutensiz beslenme, yalnızca bazı ürünleri çıkarmak değil, yerine besleyici seçenekler koymak anlamına gelir. Pirinç, mısır, karabuğday, kinoa, patates ve kuru baklagiller karbonhidrat ihtiyacını karşılamak için kullanılabilir. Sebzeler, meyveler, et, tavuk, balık, yumurta ve süt ürünleri doğal olarak glutensizdir. Hazır glutensiz ürünlerin bir kısmı yüksek şeker ve yağ içerebileceği için etiketleri karşılaştırarak seçim yapmak önemlidir.
Vitamin ve mineral eksiklikleri
Bağırsak hasarı nedeniyle çölyaklı bireylerde demir, B12 vitamini, folat, kalsiyum ve D vitamini eksiklikleri görülebilir. Bu konularla ilgili ayrıntılar için demir eksikliği ve kansızlıkta beslenme rehberimize göz atabilirsiniz. Çocuklarda çölyak tanısı varsa büyüme takibi ayrıca önem kazanır; çocuklarda beslenme sayfamız bu konuda yol gösterir.
Sindirim şikâyetleri devam ederse
Glutensiz beslenmeye geçildikten sonra şikâyetler çoğu zaman azalır. Devam eden şişkinlik ya da hazımsızlık varsa, gizli gluten kaynakları ve diğer sindirim sorunları birlikte değerlendirilir. Reflü ve hassas bağırsak sayfamızda sindirim dostu öneriler bulabilirsiniz. Ankara’da diyetisyen desteği almak isteyenler için tüm rehberler ana sayfamızda yer alır.
Diyetisyen desteği ve iletişim
Randevu ve bilgi için 0530 349 41 72 numaralı telefonu arayabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz. Ofis adresi Cinnah Caddesi 29/A/3, Çankaya / Ankara’dır; görüşmeler online olarak da yapılabilir. Ayrıntılar için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize, kişiye özel beslenme planı için diyetisyeninize danışın.