Kanser tedavisi sürecinde iştah kaybı, bulantı ve tat değişiklikleri sık görülür ve beslenmeyi zorlaştırabilir. Bu dönemde amaç, tedaviyi yürüten hekimin önerileri doğrultusunda vücudun enerji ve protein ihtiyacını karşılamaya çalışmaktır. Beslenme desteği tedavinin yerine geçmez, ancak sürecin daha iyi yönetilmesine katkı sağlayabilir. Onkoloji ekibinizle uyumlu bir beslenme planı için diyetisyen ankara görüşmelerinden yararlanabilirsiniz.
Kanser Tedavisi Sırasında İştah Kaybıyla Baş Etme Yolları
Kanser tedavisi gören pek çok kişi iştahsızlıkla karşılaşır. Bunun nedeni hastalığın kendisi, ilaçların yan etkileri, bulantı, ağız yaraları, tat ve koku değişiklikleri ya da yorgunluk olabilir. Yeterli beslenememek güç kaybına, tedaviye uyumda zorluğa ve iyileşmenin yavaşlamasına yol açabildiği için bu sorunu küçümsememek gerekir. Aşağıdaki öneriler genel niteliktedir; kişiye özel plan için onkoloji ekibiniz ve bir diyetisyenle çalışmanız en doğrusudur.
Öğün düzenini küçültün, sıklaştırın
Üç büyük öğün çoğu zaman gözünüzü korkutur. Bunun yerine gün içine yayılan altı ila sekiz küçük öğün planlayın. Acıkmayı beklemeyin; telefona alarm kurup belirli saatlerde birkaç lokma da olsa bir şeyler yiyin. Tabağı küçük tutmak, porsiyonu bitirme hissini kolaylaştırır. Günün en iyi hissettiğiniz saatlerini, çoğu kişide sabah olur, daha doyurucu yiyeceklere ayırın. Yemek sırasında çok sıvı içmek erken doygunluk yaratabilir, sıvıları öğün aralarına yaymak daha iyi sonuç verebilir.
Az yiyerek çok besin almanın yolları
Hacmi küçük ama enerji ve protein değeri yüksek besinleri tercih edin. Çorbaya yoğurt, süt tozu ya da haşlanmış mercimek eklemek, püreye peynir veya zeytinyağı katmak, sütlü tatlıları ve muhallebiyi ara öğüne almak işe yarar. Yumurta, tavuk, balık, kuruyemiş ezmeleri ve kefir protein kaynağı olarak kullanılabilir. Smoothie ve ev yapımı içecekler, katı yiyecek zor geldiğinde iyi bir alternatiftir. Doktorunuz uygun görürse hazır oral beslenme destek ürünleri de eksikleri kapatmaya yardımcı olur.
Tat, koku ve bulantı sorunlarına pratik çözümler
Metalik tat hissediyorsanız plastik çatal bıçak kullanmayı deneyin. Etin tadı rahatsız ediyorsa tavuk, yumurta, baklagil ya da süt ürünleriyle protein almayı sürdürün. Limon, nane ve zencefil bulantıda ve ağız tadında rahatlama sağlayabilir. Yemek kokusu sizi rahatsız ediyorsa soğuk veya oda sıcaklığındaki yiyecekleri seçin, mutfaktan uzak durun, mümkünse yemeği başkasının hazırlamasını isteyin. Ağız yarası varsa yumuşak, ılık ve baharatsız besinler tercih edin; yemekten önce ve sonra ağız bakımını ihmal etmeyin.
Ne zaman destek istemelisiniz?
Kısa sürede istemsiz kilo kaybı, iki günden uzun süren yeme içme güçlüğü, sürekli kusma, ishal ya da su içememe durumunda beklemeden ekibinize haber verin. Bulantı için ilaç, iştah için destekleyici tedavi veya gerekirse beslenme desteği gibi seçenekler değerlendirilebilir. Kendi başınıza vitamin, bitkisel ürün ya da sıkı diyetler denemeyin; bunlar tedaviyle etkileşebilir.
İştah kaybı zor ama yönetilebilir bir sorundur. Küçük adımlarla, sabırla ve profesyonel destekle beslenmenizi koruyabilirsiniz. Her lokma, tedavi sürecinde bedeninize verdiğiniz küçük bir destektir.
Kemoterapi Döneminde Bulantıyı Hafifleten Beslenme İpuçları
Kemoterapi gören birçok kişi bulantı ve iştahsızlıkla karşılaşır. Yeterli beslenmek tedaviye dayanmak ve güç toplamak için önemlidir. Bulantı herkes için aynı şiddette değildir ve her ipucu herkese uymayabilir. Aşağıdaki öneriler genel destek niteliğindedir; kendi durumunuza uygun planı mutlaka onkoloji ekibinizle ve bir diyetisyenle netleştirin.
Öğün düzenini küçültün ve sıklaştırın
Boş mide bulantıyı artırabilir, aşırı dolu mide de rahatsızlık verir. Günde üç büyük öğün yerine iki ya da üç saatte bir küçük porsiyonlar yemeyi deneyin. Acıkmayı beklemeyin, çünkü tedavi sırasında açlık hissi zayıflayabilir. Yemeği yavaş yiyin, iyice çiğneyin ve yemekten hemen sonra uzanmak yerine yarı oturur pozisyonda bir süre dinlenin. Sabahları bulantı yoğunsa yataktan kalkmadan önce birkaç kuru tahıllı bisküvi veya galeta yemek işe yarayabilir.
Besinleri ve pişirme yöntemlerini doğru seçin
Kuru, yumuşak ve hafif kokulu yiyecekler genellikle daha iyi tolere edilir. Haşlanmış patates, pirinç pilavı, muz, kuru ekmek, yoğurt ve tavuk suyu çorbası iyi başlangıçlardır. Yağlı, kızartılmış, çok baharatlı ve aşırı tatlı yiyeceklerden kaçının. Yemek kokusu rahatsız ediyorsa sıcak yemek yerine oda sıcaklığında ya da soğuk yiyecekleri tercih edin, çünkü soğuk yiyecekler daha az koku yayar. Mümkünse yemeği başkası hazırlasın ve mutfakta uzun süre kalmayın. Zencefil çayı ya da taze zencefilli içecekler bazı kişilerde rahatlama sağlar, ancak bitkisel ürünleri kullanmadan önce doktorunuza danışın.
Sıvı alımını aksatmayın
Kusma ve ishal sıvı kaybına yol açabilir, bu da halsizliği ve bulantıyı artırır. Gün boyunca yudum yudum su, ayran, sade maden suyu, süzülmüş çorba veya seyreltilmiş meyve suyu için. Yemekle birlikte çok sıvı içmek mideyi doldurup tokluk hissi yaratabilir; sıvıları öğünler arasına yaymak daha rahat olabilir. Buz küpleri veya dondurulmuş meyve parçaları emmek hem ağızdaki metalik tadı azaltır hem de sıvı almayı kolaylaştırır. Ağız kuruluğu ya da yaralar varsa tuzsuz, ılık ve yumuşak besinleri seçin.
Tedavi günü ve sonrası için pratik adımlar
Kemoterapi seansından önce hafif bir öğün yemek çoğu kişiye iyi gelir; çok ağır ya da yağlı bir yemekten kaçının. Bulantı en çok hangi saatlerde ve hangi yiyeceklerle artıyorsa bunu bir deftere not edin, böylece tetikleyicileri fark edersiniz. Sevdiğiniz bir yiyecek tedavi günlerinde rahatsız etmeye başlarsa onu o dönemde bırakıp sonra yeniden deneyin. Temiz ve havadar bir ortamda yemek yemek de yardımcı olur. Doktorunuzun yazdığı bulantı önleyici ilaçları saatinde ve düzenli kullanın.
Bulantı iki günden uzun sürüyor, sıvı tutamıyorsanız, hızlı kilo kaybı yaşıyorsanız veya baş dönmesi ve çok koyu idrar fark ediyorsanız bekletmeden tedavi ekibinize haber verin. Küçük ve düzenli adımlar bu dönemi daha yönetilebilir hale getirir.